12 listopada 2026 r. w Ratuszu Staromiejskim w Gdańsku odbyła się debata „Państwa bałtyckie wobec migracji, demografii i granicy wschodniej UE”. Spotkanie poprowadziła dr Kamila Kowalska, ekspertka Obserwatorium Migracji Centrum Zrównoważonego Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego.
Litwa, Łotwa i Estonia przystąpiły do Unii Europejskiej w 2004 r., razem z Polską. W kolejnych latach wszystkie trzy kraje doświadczyły masowej emigracji, a jednocześnie mierzyły się ze spadkiem liczby urodzeń i starzeniem się społeczeństw. Punktem wyjścia do listopadowego wykładu było pytanie, dlaczego dziś sytuacja migracyjna każdego z tych państw wygląda inaczej.
Na Litwę od 2019 r. więcej osób przyjeżdża, niż z niej wyjeżdża. Do kraju wracają Litwini, a pracę podejmują tam m.in. osoby z Białorusi i Azji Środkowej. Na Łotwie powracający obywatele również stanowią znaczną część przyjeżdżających, choć wciąż więcej osób opuszcza kraj, niż się w nim osiedla. W Estonii z kolei rok 2025 przyniósł zmianę po dekadzie dodatniego salda migracji – liczba wyjazdów po raz pierwszy od dziesięciu lat przewyższyła liczbę przyjazdów.
– W politykach migracyjnych Litwy, Łotwy i Estonii wyraźnie widać konieczność godzenia potrzeb gospodarczych z wyzwaniami związanymi z bezpieczeństwem – podkreśla dr Kamila Kowalska. – Z jednej strony państwa bałtyckie, zmagające się z niedoborami pracowników i niekorzystnymi trendami demograficznymi, potrzebują migracji zarobkowej. Z drugiej, w obliczu napiętej sytuacji geopolitycznej zaostrzają przepisy dotyczące wjazdu i pobytu cudzoziemców, zwłaszcza obywateli Rosji i Białorusi. Migracje są tam więc nie tylko kwestią gospodarczą i społeczną, ale również istotnym elementem polityki bezpieczeństwa – dodaje ekspertka.
Tematyka wykładu obejmowała także politykę migracyjną i sposoby, w jakie każde z trzech państw podchodzi do integracji mniejszości. Osobnym wątkiem była sytuacja Polaków mieszkających na Litwie, Łotwie i w Estonii.
Spotkanie zorganizowało Nadbałtyckie Centrum Kultury w Gdańsku oraz partner cyklu „Wielokulturowe Pomorze. Wielokulturowy Bałtyk” – Obserwatorium Migracji Centrum Zrównoważonego Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego.
