W dniach 7–10 lipca 2026 roku Uniwersytet Gdański był gospodarzem 11. Międzynarodowej Konferencji Living Knowledge (LK11) „Research and Solidarity”. Gdańsk – miasto narodzin ruchu Solidarność nadało symboliczny wymiar spotkaniu poświęconemu społecznej roli nauki.
Fot. Anna Rezulak
Wydarzenie zgromadziło dwustu badaczy, praktyków, przedstawicieli organizacji społecznych, instytucji publicznych i biznesu zaangażowanych w badania partycypacyjne, naukę obywatelską oraz współtworzenie wiedzy w wymiarze lokalnym, regionalnym, czy globalnym. Konferencja dotyczyła także nowych metod kształcenia, które pozwalają studentom wdrażać w praktykę nabyte na uczelni umiejętności w ramach ważnych społecznie projektów i badań.
Organizatorem wydarzenia był Uniwersytet Gdański, przy szczególnym zaangażowaniu Centrum Zrównoważonego Rozwoju UG oraz Biura Finansów i Projektów Strategicznych, we współpracy z Living Knowledge Network – międzynarodową siecią tzw. Science Shops. Konferencje tej sieci odbywają się co dwa lata na wybranych uczelniach europejskich. Uniwersytet Gdański pełnił rolę gospodarza po Uniwersytecie w Gironie, natomiast w 2028 r. organizację kolejnej edycji przejmie KU Leuven.
Solidarność – fundament badań zaangażowanych społecznie
Wydarzenie poprzedziła szkoła letnia adresowana głownie do młodszego pokolenia naukowców i studentów. Otwarcie konferencji miało miejsce w Bibliotece UG. Wydarzenie otworzyli: Rektor Uniwersytetu Gdańskiego prof. dr hab. Piotr Stepnowski, Dyrektor Centrum Zrównoważonego Rozwoju UG dr hab. Sylwia Mrozowska, prof. UG, Dziekan Wydziału Nauk Społecznych prof. dr hab. Michał Harciarek, Przewodnicząca Komitetu Organizacyjnego Konferencji dr Joanna Morawska, a także przedstawiciel Living Knowledge Network dr Henk Mulder z Uniwersytetu Groningen.
Jednym z elementów sesji otwierającej była krótka, premierowa prezentacja robota mobilnego UG. Zakup robota został zrealizowany z inicjatywy Centrum Zrównoważonego Rozwoju UG w ramach projektu SEA-EU 2.0 finansowanego ze środków programu Erasmus+. Urządzenie będzie wykorzystywane podczas konferencji i innych wydarzeń organizowanych na Uniwersytecie Gdańskim – m.in. do witania uczestników, udzielania informacji organizacyjnych, wskazywania drogi oraz prowadzenia interakcji w wielu językach. Programowaniem robota zajmuje się Interdyscyplinarne Laboratorium Zastosowań Sztucznej Inteligencji UG, w tym studenci.
Ponadto, uczestnicy wspólnie posadzili Drzewo Solidarności – symbol współpracy, wzajemnego wsparcia i odpowiedzialności za przyszłość. Gest ten nawiązywał bezpośrednio do hasła przewodniego konferencji i podkreślał potrzebę budowania trwałych relacji także z przyrodą.
Niespodzianką dla uczestników było także odsłonięcie muralu na Wydziale Nauk Społecznych UG. Mural, przygotowany specjalnie na te okazje przez lokalną artystkę Dorotę Wójcik jest artystycznym symbolem dialogu, solidarności i współtworzenia wiedzy poprzez łączenie różnych perspektyw, środowisk i doświadczeń.
Hasło przewodnie „Research and Solidarity” kierowało uwagę na solidarność jako fundament badań zaangażowanych społecznie. Program obejmował wykłady plenarne, sesje równoległe, warsztaty, panele dyskusyjne, sesję posterową i spotkania nastawione na aktywną wymianę doświadczeń. Uczestnicy dyskutowali o metodach partnerskiej współpracy nauki ze społeczeństwem, badaniach partycypacyjnych, nauce obywatelskiej oraz sposobach odpowiadania na współczesne wyzwania społeczne, środowiskowe i technologiczne.
Wystąpienia plenarne
Pięć wystąpień plenarnych zaproszonych gości pokazało szerokie rozumienie związku pomiędzy wiedzą, odpowiedzialnością i solidarnością. Prof. Maria Mendel (UG), w wykładzie „Solidarity as infinite solidarities: With hope for a world with humans after the Anthropocene”, mówiła o wielości form solidarności oraz nadziei na wspólnotowe życie w świecie po antropocenie. Prof. Sorin Costreie (Uniwersytet w Bukareszcie, sekretarz stanu i doradca ds. badań i edukacji Prezydenta Rumunii) w wystąpieniu „Science in the time of AI and manipulation” analizował rolę nauki, krytycznego myślenia i edukacji w czasach sztucznej inteligencji, dezinformacji oraz osłabienia zaufania do prawdy. Jan-Gustav Strandenaes (wieloletni dyplomata i pracownik ONZ) w wykładzie „Teaching hope or managing disasters?” podkreślał znaczenie pamięci historycznej, perspektywy oraz konsekwentnej obrony praw człowieka, demokracji i zrównoważonego rozwoju. Dobrivoje Lale Eric (Centrum Promocji Nauki w Serbii), prezentując temat „Creating Knowledge at the Verge of Art and Science”, przedstawił potencjał łączenia sztuki i nauki w tworzeniu wiedzy oraz mierzeniu się z wyzwaniami klimatycznymi i technologicznymi. Prof. Srdjan Verbic (Observatory of Social Innovations) w wystąpieniu „Lessons We Never Learn” zastanawiał się natomiast, dlaczego społeczeństwa nie zawsze potrafią wyciągać wnioski z rzadkich, przełomowych kryzysów oraz jak budować kulturę uczenia się, długofalowego planowania i odporności.
Konferencja w liczbach:
- 200 gości
- 150 prezentacji,
- przedstawiciele 19 krajów,
- ponad 100 instytucji reprezentujących uczelnie, organizacje pozarządowe i sektor biznesowy.
Trwałym efektem konferencji jest przygotowywany numer specjalny „Research and Solidarity: Global, Regional and Local Perspectives” czasopisma Journal of the Knowledge Economy (Springer Nature), którego współredaktorkami są dr Joanna Morawska oaz prof. Sylwia Mrozowska. Special Issue pozwoli rozwinąć w formie recenzowanych artykułów naukowych wątki poruszane podczas konferencji i udokumentować jej dorobek intelektualny w międzynarodowym obiegu naukowym.
Konferencja Living Knowledge „Research and Solidarity” była nie tylko przestrzenią prezentacji wyników badań, lecz przede wszystkim miejscem budowania relacji, wymiany doświadczeń i wzmacniania międzynarodowej społeczności. Spotkanie w Gdańsku potwierdziło, że poszukiwanie skutecznych odpowiedzi na współczesne wyzwania wymaga partnerskiej współpracy i wspólnej odpowiedzialności.