W mijającym roku Centrum Zrównoważonego Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego było współorganizatorem dwóch dużych międzynarodowych konferencji, które zgromadziły łącznie ponad 500 badaczy z różnych zakątków świata.
W lipcu odbyła się konferencja Living Knowledge „Research and Solidarity”, poświęcona badaniom partycypacyjnym, nauce obywatelskiej oraz wspólnemu tworzeniu wiedzy w wymiarze lokalnym i globalnym. Z kolei pod koniec września Uniwersytet Gdański gościł uczestników XV Jubileuszowej Konferencji Komitetu Badań nad Migracjami PAN, odbywającej się pod hasłem „Emigracja, imigracja, integracja w dobie polaryzacji społecznej i politycznej”. Oba wydarzenia stały się przestrzenią międzynarodowej wymiany wiedzy, doświadczeń i perspektyw badawczych, a także dyskusji nad współczesnymi wyzwaniami społecznymi.
Zachęcamy do przypomnienia sobie najważniejszych momentów obu konferencji i zapoznania się z naszymi relacjami z tych wydarzeń.
Gdańsk – miasto narodzin ruchu Solidarność gospodarzem 11. Międzynarodowej Konferencji Living Knowledge „Research and Solidarity”
Fot. Anna Rezulak
W dniach 7–10 lipca 2026 roku Uniwersytet Gdański był gospodarzem 11. Międzynarodowej Konferencji Living Knowledge (LK11) „Research and Solidarity”. Gdańsk – miasto narodzin ruchu Solidarność nadało symboliczny wymiar spotkaniu poświęconemu społecznej roli nauki.
Wydarzenie zgromadziło dwustu badaczy, praktyków, przedstawicieli organizacji społecznych, instytucji publicznych i biznesu zaangażowanych w badania partycypacyjne, naukę obywatelską oraz współtworzenie wiedzy w wymiarze lokalnym, regionalnym, czy globalnym. Konferencja dotyczyła także nowych metod kształcenia, które pozwalają studentom wdrażać w praktykę nabyte na uczelni umiejętności w ramach ważnych społecznie projektów i badań.
Fot. Anna Rezulak
Organizatorem wydarzenia był Uniwersytet Gdański, przy szczególnym zaangażowaniu Centrum Zrównoważonego Rozwoju UG oraz Biura Finansów i Projektów Strategicznych, we współpracy z Living Knowledge Network – międzynarodową siecią tzw. Science Shops. Konferencje tej sieci odbywają się co dwa lata na wybranych uczelniach europejskich. Uniwersytet Gdański pełnił rolę gospodarza po Uniwersytecie w Gironie, natomiast w 2028 r. organizację kolejnej edycji przejmie KU Leuven.
Wydarzenie poprzedziła szkoła letnia adresowana głownie do młodszego pokolenia naukowców i studentów. Otwarcie konferencji miało miejsce w Bibliotece UG. Wydarzenie otworzyli: Rektor Uniwersytetu Gdańskiego prof. dr hab. Piotr Stepnowski, Dyrektor Centrum Zrównoważonego Rozwoju UG dr hab. Sylwia Mrozowska, prof. UG, Dziekan Wydziału Nauk Społecznych prof. dr hab. Michał Harciarek, Przewodnicząca Komitetu Organizacyjnego Konferencji dr Joanna Morawska, a także przedstawiciel Living Knowledge Network dr Henk Mulder z Uniwersytetu Groningen.
Jednym z elementów sesji otwierającej była krótka, premierowa prezentacja robota mobilnego UG. Zakup robota został zrealizowany z inicjatywy Centrum Zrównoważonego Rozwoju UG w ramach projektu SEA-EU 2.0 finansowanego ze środków programu Erasmus+. Urządzenie będzie wykorzystywane podczas konferencji i innych wydarzeń organizowanych na Uniwersytecie Gdańskim – m.in. do witania uczestników, udzielania informacji organizacyjnych, wskazywania drogi oraz prowadzenia interakcji w wielu językach. Programowaniem robota zajmuje się Interdyscyplinarne Laboratorium Zastosowań Sztucznej Inteligencji UG, w tym studenci.
Fot. Anna Rezulak
Ponadto, uczestnicy wspólnie posadzili Drzewo Solidarności – symbol współpracy, wzajemnego wsparcia i odpowiedzialności za przyszłość. Gest ten nawiązywał bezpośrednio do hasła przewodniego konferencji i podkreślał potrzebę budowania trwałych relacji także z przyrodą.
Niespodzianką dla uczestników było także odsłonięcie muralu na Wydziale Nauk Społecznych UG. Mural, przygotowany specjalnie na te okazje przez lokalną artystkę Dorotę Wójcik jest artystycznym symbolem dialogu, solidarności i współtworzenia wiedzy poprzez łączenie różnych perspektyw, środowisk i doświadczeń.
Hasło przewodnie „Research and Solidarity” kierowało uwagę na solidarność jako fundament badań zaangażowanych społecznie. Program obejmował wykłady plenarne, sesje równoległe, warsztaty, panele dyskusyjne, sesję posterową i spotkania nastawione na aktywną wymianę doświadczeń. Uczestnicy dyskutowali o metodach partnerskiej współpracy nauki ze społeczeństwem, badaniach partycypacyjnych, nauce obywatelskiej oraz sposobach odpowiadania na współczesne wyzwania społeczne, środowiskowe i technologiczne.
Pięć wystąpień plenarnych zaproszonych gości pokazało szerokie rozumienie związku pomiędzy wiedzą, odpowiedzialnością i solidarnością. Prof. Maria Mendel (UG), w wykładzie „Solidarity as infinite solidarities: With hope for a world with humans after the Anthropocene”, mówiła o wielości form solidarności oraz nadziei na wspólnotowe życie w świecie po antropocenie. Prof. Sorin Costreie (Uniwersytet w Bukareszcie, sekretarz stanu i doradca ds. badań i edukacji Prezydenta Rumunii) w wystąpieniu „Science in the time of AI and manipulation” analizował rolę nauki, krytycznego myślenia i edukacji w czasach sztucznej inteligencji, dezinformacji oraz osłabienia zaufania do prawdy. Jan-Gustav Strandenaes (wieloletni dyplomata i pracownik ONZ) w wykładzie „Teaching hope or managing disasters?” podkreślał znaczenie pamięci historycznej, perspektywy oraz konsekwentnej obrony praw człowieka, demokracji i zrównoważonego rozwoju. Dobrivoje Lale Eric (Centrum Promocji Nauki w Serbii), prezentując temat „Creating Knowledge at the Verge of Art and Science”, przedstawił potencjał łączenia sztuki i nauki w tworzeniu wiedzy oraz mierzeniu się z wyzwaniami klimatycznymi i technologicznymi. Prof. Srdjan Verbic (Observatory of Social Innovations) w wystąpieniu „Lessons We Never Learn” zastanawiał się natomiast, dlaczego społeczeństwa nie zawsze potrafią wyciągać wnioski z rzadkich, przełomowych kryzysów oraz jak budować kulturę uczenia się, długofalowego planowania i odporności.
Fot. Anna Rezulak
Konferencja w liczbach:
- 200 gości
- 150 prezentacji,
- przedstawiciele 19 krajów,
- ponad 100 instytucji reprezentujących uczelnie, organizacje pozarządowe i sektor biznesowy.
Trwałym efektem konferencji jest przygotowywany numer specjalny „Research and Solidarity: Global, Regional and Local Perspectives” czasopisma Journal of the Knowledge Economy (Springer Nature), którego współredaktorkami są dr Joanna Morawska oraz dr hab. Sylwia Mrozowska, prof. UG. Special Issue pozwoli rozwinąć w formie recenzowanych artykułów naukowych wątki poruszane podczas konferencji i udokumentować jej dorobek intelektualny w międzynarodowym obiegu naukowym.
Konferencja Living Knowledge „Research and Solidarity” była nie tylko przestrzenią prezentacji wyników badań, lecz przede wszystkim miejscem budowania relacji, wymiany doświadczeń i wzmacniania międzynarodowej społeczności. Spotkanie w Gdańsku potwierdziło, że poszukiwanie skutecznych odpowiedzi na współczesne wyzwania wymaga partnerskiej współpracy i wspólnej odpowiedzialności.
Migracje w dobie polaryzacji – XV Jubileuszowa Konferencja KBnM PAN
fot. Rafał Mielczarek (UG)
Fotorelacja: Galeria zdjęć – Centrum Zrównoważonego Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego (CZRUG)
fot. Rafał Mielczarek (UG)
Ponad 300 badaczy gościło w Gdańsku i Gdyni podczas XV Jubileuszowej Konferencji Komitetu Badań nad Migracjami Polskiej Akademii Nauk, która odbyła się w dniach 23–25 września 2026 r. pod hasłem „Emigracja, imigracja, integracja w dobie polaryzacji społecznej i politycznej”. Konferencja miała charakter międzynarodowy i interdyscyplinarny. Jej głównym celem było stworzenie przestrzeni naukowej i eksperckiej debaty nad współczesnymi procesami migracyjnymi, obejmującej między innymi doświadczenia migrantów i migrantek, praktyki integracyjne, polityki migracyjne, analizę dyskursu publicznego oraz relacje między osobami migrującymi a społecznościami przyjmującymi. Ważnym kontekstem prowadzonych rozmów były postępująca polaryzacja społeczna, upolitycznienie tematyki migracyjnej i obecność dezinformacji w debacie publicznej.
Wydarzenie współorganizowali: Komitet Badań nad Migracjami Polskiej Akademii Nauk, Obserwatorium Migracji Centrum Zrównoważonego Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego, Instytut Politologii Uniwersytetu Gdańskiego, Muzeum Emigracji w Gdyni oraz Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego. Partnerem strategicznym był Samorząd Województwa Pomorskiego. Przewodniczącym Komitetu Organizacyjnego był dr Rafał Raczyński, Koordynator Obserwatorium Migracji CZRUG.
Konferencja obejmowała dwa zasadnicze komponenty. 23 września w Muzeum Emigracji w Gdyni odbyły się warsztaty dla młodych badaczy, natomiast 24 i 25 września obrady prowadzone były na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Gdańskiego. Program warsztatów obejmował m.in. zagadnienia metodologii badań mieszanych, historii mówionej, etycznych aspektów badań z migrantami i uchodźcami, pracy ze źródłami obcojęzycznymi w badaniach nad diasporami oraz etycznego wykorzystania sztucznej inteligencji w badaniach naukowych.
fot. Rafał Mielczarek (UG)
Główna część konferencji została poświęcona szerokiemu spektrum zagadnień związanych z migracjami i integracją. Obrady przeprowadzono 24 i 25 września na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Gdańskiego. Uczestników powitali dr hab. Radosław Kossakowski, prof. UG, Prodziekan ds. Badań Naukowych i Współpracy Międzynarodowej WNS, Agnieszka Baranowska, Członkini Zarządu Województwa Pomorskiego, Karolina Grabowicz-Matyjas, Dyrektorka Muzeum Emigracji w Gdyni, dr hab. Arkadiusz Modrzejewski, prof. UG, Dyrektor Instytutu Politologii UG, oraz dr hab. Magdalena Lesińska, prof. UW, Przewodnicząca Komitetu Badań nad Migracjami Polskiej Akademii Nauk.
– Bardzo się cieszę, że Instytut Politologii współorganizuje tak ważne wydarzenie naukowe. To pokazuje jak liczącym ośrodkiem badawczym stał się w ostatnich latach – podkreśla dr hab. Arkadiusz Modrzejewski, prof. UG. – Bliskie tradycji gdańskiej politologii są zwłaszcza badania nad migracjami, Polonią i problematyką narodowościową. Dlatego cieszę się, że za sprawą dr Kamili Kowalskiej i dra Rafała Raczyńskiego gościliśmy ponad trzystu badaczy zajmujących się różnymi aspektami migracji.
Punktem wyjścia dla organizatorów była potrzeba analizy procesów migracyjnych w warunkach rosnącej polaryzacji społecznej i politycznej, upolitycznienia debat publicznych oraz zmian zachodzących w społeczeństwach zróżnicowanych kulturowo. Program uwzględniał zarówno perspektywę osób migrujących, jak i znaczenie instytucji, społeczności przyjmujących, polityk publicznych, mediów oraz innych aktorów uczestniczących w kształtowaniu procesów migracyjnych.
Jak podkreśla dr hab. Sylwia Mrozowska, prof. UG, Dyrektor Centrum Zrównoważonego Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego, organizacja konferencji była również okazją do spojrzenia na temat migracji z perspektywy wyzwań stojących przed Pomorzem:
– Bardzo się cieszymy, że Obserwatorium Migracji CZRUG było gospodarzem tak ważnej konferencji. – mówi Dyrektor Centrum Zrównoważonego Rozwoju UG. – Tematyka migracji pracowniczej jest szczególnie istotna dla naszego regionu, zwłaszcza w kontekście rozwoju nowych sektorów gospodarki i transformacji energetycznej. Wraz z pojawianiem się zapotrzebowania na nowych pracowników rośnie potrzeba gromadzenia wiedzy i dobrych praktyk dotyczących tego, jak skutecznie zarządzać tymi procesami.
fot. Rafał Mielczarek (UG)
Program konferencji obejmował 37 tematów sesji tematycznych, realizowanych w ramach 65 sesji, a także trzy sesje semiplenarne i jedną sesję plenarną. W sumie przedstawiono 277 referatów i prezentacji. Autorami i współautorami wystąpień, moderatorami oraz uczestnikami konferencji byli przedstawiciele środowiska akademickiego, administracji publicznej i samorządowej, instytucji publicznych, organizacji społecznych oraz praktycy zajmujący się migracjami.
Obrady plenarne otworzył wykład dr hab. Margaret Ohia-Nowak, prof. UMCS z Instytutu Nauk o Komunikacji Społecznej i Mediach Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie pt. „Czarność, antyczarność i migracja we współczesnym polskim dyskursie publicznym”. Badaczka podczas wystąpienia skoncentrowała się na językowych, dyskursywnych i multimodalnych mechanizmach konstruowania obrazu osób czarnych we współczesnej przestrzeni medialnej, a także mechanizmach antyczarnego rasizmu i marginalizowania perspektywy osób czarnych w debacie o migracjach, rasie i języku.
Rozbudowany program odzwierciedlał wielowymiarowość współczesnych badań migracyjnych. Sesje dotyczyły między innymi procesów i praktyk integracyjnych, funkcjonowania dzieci i młodzieży z doświadczeniem migracji w systemie edukacji, mobilności osób młodych i zmian ludnościowych, prawa migracyjnego, migracji klimatycznych, zdrowia i dobrostanu migrantów, migracji przymusowych, polityk obywatelstwa i naturalizacji, przedsiębiorczości migrantów, edukacji językowej, związków migracji z przemianami miast oraz metodologicznych wyzwań badań migracyjnych. W programie obecne były również zagadnienia dotyczące mediów i dezinformacji, technologii wykorzystywanych w badaniach i zarządzaniu migracjami, bezpieczeństwa granic, zagrożeń hybrydowych, relacji między migracją i religią oraz ochrony dziedzictwa migracyjnego i diasporycznego.
Ważną część drugiego dnia obrad stanowiły trzy sesje semiplenarne. Otwarte zebranie Komitetu Badań nad Migracjami PAN pod hasłem „Diaspora polska – między przeszłością a nowymi wyzwaniami badawczymi” moderowane przez prof. Joannę Wojdon (Uniwersytet Wrocławski) obejmowało dyskusję o historycznych i współczesnych kierunkach badań nad polską emigracją i diasporą. Druga sesja, moderowana przez Mikołaja Pawlaka (UW) i Anzhelę Popyk (USWPS) pt. „Adaptacja dzieci do systemu czy adaptacja systemu do wielokulturowości?”, koncentrowała się na odpowiedzi edukacji na potrzeby dzieci z doświadczeniem migracyjnym.
Trzecia sesja semiplenarna pt. „Regionalne i lokalne polityki migracyjne – między strategią państwa a praktyką samorządów”, była moderowana przez dr. Rafała Raczyńskiego z Uniwersytetu Gdańskiego i łączyła perspektywy administracji centralnej, samorządów i środowiska akademickiego. W dyskusji uczestniczyli Bartłomiej Potocki, Dyrektor Departamentu Integracji Społecznej w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Monika Chabior, Wiceprezydent Miasta Gdańska, reprezentująca także Obszar Metropolitalny Gdańsk-Gdynia-Sopot, dr Joanna Filaber z Uniwersytetu WSB Merito we Wrocławiu oraz Paulina Sieradzan z Referatu ds. Polityki Migracyjnej Kancelarii Marszałka Województwa Pomorskiego. Sesja umożliwiła przedstawienie regionalnych i lokalnych doświadczeń związanych z prowadzeniem polityki migracyjnej i integracyjnej.
– Zależało nam na tym, aby jubileuszowa konferencja nie była wyłącznie przeglądem aktualnych badań nad migracjami, ale przede wszystkim przestrzenią rzeczywistej wymiany wiedzy, doświadczeń i różnych perspektyw. Skala zainteresowania wydarzeniem pokazała, jak dynamicznie rozwijają się dziś badania migracyjne w Polsce i jak bardzo potrzebujemy miejsc, w których spotykają się przedstawiciele różnych dyscyplin, ale także świata nauki, administracji publicznej, samorządów i organizacji społecznych. Szczególnie ważne było dla nas osadzenie dyskusji o migracjach w kontekście współczesnych przemian społecznych i politycznych – rosnącej polaryzacji, upolitycznienia migracji i dezinformacji. Mam nadzieję, że rozmowy rozpoczęte w Gdańsku i Gdyni będą miały swoją kontynuację w kolejnych badaniach, projektach i inicjatywach – podsumowuje dr Rafał Raczyński, przewodniczący Komitetu Organizacyjnego konferencji.